Amateur radio is ontstaan aan het begin van de vorige eeuw. Radio amateurs hebben sindsdien veel bijgedragen aan de kennis over radio technologie en propagatiegedrag van radiogolven.

Radio amateurs zijn personen die een licentie bezitten die hen het recht geeft met radio te experimenteren op specifieke daarvoor toegewezen frequentiebanden. Voor het verkrijgen van een licentie dient een examen afgelegd te worden. Afhankelijk van het land waarin de radio amateur woont zijn er verschillende licentie typen met richtlijnen over te gebruiken frequentiebanden, vermogen en mode van uitzending.

Aan iedere radio amateur (ook wel "ham" genoemd) zijn internationaal unieke roepletters toegwezen, waarmee zijn station geïdentificeerd wordt tijdens uitzendingen. Roepletters bestaan uit een prefix, één of meerdere cijfers en een suffix. Aan de hand van de prefix is te zien uit welk land het betreffende amateur station afkomstig is (aan radio amateurs uit Nederland zijn de prefixen PA t/m PI toegewezen).

Communicatie tussen twee radio amateurs wordt een verbinding of QSO genoemd. Als bevestiging sturen beide stations elkaars QSL kaart met details over de verbinding en hun eigen station.

Behalve gelicenceerde radio amateurs zijn er ook vele geregistreerde luisteramateurs, ook wel SWL (Short Wave Listener) genoemd. Luisteramateurs hebben als hobby het beluisteren van o.a. radio amateurs en kunnen ook QSL kaarten uitwisselen op basis van door hen ontvangen verbindingen tussen radio amateurs. Luisteramateurs hebben geen licentie nodig.

Wereldwijd zijn er ongeveer 2.9 miljoen gelicenseerde radio amateurs, waarvan ca. 700.000 in de USA en 700.000 in Japan. Nederland telt ongeveer 14.500 radio amateurs.